Tại Sao Máy Xúc Bị Mất Áp Suất Thủy Lực Khi Làm Việc Liên Tục?
Trong quá trình vận hành, nhiều bác tài gặp phải tình trạng: Máy xúc lúc mới khởi động (sáng sớm hoặc đầu ca) làm việc rất khỏe, động tác nhanh nhẹn. Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 1 - 2 tiếng làm việc liên tục, khi máy bắt đầu nóng lên thì hệ thống thủy lực dần yếu đi, di chuyển chậm chạp, thậm chí bị lịm máy hoặc mất hẳn áp lực ở một số động tác.
Hiện tượng tụt áp thủy lực khi nóng máy này rất phổ biến trên các dòng máy đào cũ hoặc máy thiếu bảo dưỡng định kỳ. Dưới đây là những nguyên nhân cốt lõi và cách bắt bệnh chính xác nhất mà các bác thợ cần lưu ý.
1. So Sánh Các Nguyên Nhân Gây Tụt Áp Thủy Lực Khi Nóng Máy
Để có cái nhìn tổng quan trước khi đi vào chi tiết, dưới đây là bảng tổng hợp các bộ phận dễ hỏng hóc và biểu hiện của chúng:
| Bộ Phận Gặp Sự Cố | Nguyên Nhân Chi Tiết | Biểu Hiện Khi Máy Nóng |
|---|---|---|
| Dầu Thủy Lực | Dầu kém chất lượng hoặc quá hạn, bị mất độ nhớt (loãng ra) khi nhiệt độ tăng cao. | Toàn bộ các động tác đều chậm và yếu dần đều sau 1 - 2 tiếng làm việc. |
| Két Làm Mát | Bên ngoài bám bụi bẩn, đất cát; bên trong đường ống bị tắc nghẽn không tản nhiệt được. | Nhiệt độ dầu tăng vọt (>90°C), sờ vào bình dầu thấy nóng bỏng tay. |
| Bơm Tổng (Piston) | Hao mòn cơ khí giữa piston và xi-lanh; kim loại giãn nở do nhiệt tạo khe hở lớn. | Áp suất chính bị tụt sâu, máy không thể làm việc nặng hoặc bị lịm động cơ. |
| Van Điều Áp / Ngăn Kéo | Lò xo van bị nhão do nhiệt, ty van bị mòn hoặc kẹt do mạt sắt cặn bẩn trong dầu. | Mất áp cục bộ ở một vài động tác cụ thể hoặc van mở sớm, xả dầu thẳng về thùng. |
2. Phân Tích Sâu Các Nguyên Nhân Cốt Lõi
Dầu Thủy Lực Bị Mất Độ Nhớt Do Quá Nhiệt
Khi máy xúc làm việc liên tục ở cường độ cao, nhiệt độ dầu thủy lực tăng lên. Nếu dầu thủy lực bạn đang dùng là loại kém chất lượng hoặc đã quá hạn thay thế, dầu sẽ bị "loãng ra như nước" khi gặp nhiệt độ cao. Độ nhớt giảm mạnh khiến dầu không còn đủ khả năng làm kín và tạo áp suất trong hệ thống, dẫn đến hiện tượng yếu tải thấy rõ khi nhiệt độ máy tăng lên.
Két Làm Mát Dầu Thủy Lực Bị Tắc, Bẩn
Hệ thống làm mát đóng vai trò giữ cho nhiệt độ dầu luôn ở mức lý tưởng (khoảng 50°C - 80°C). Nếu két làm mát dầu thủy lực bị bám đầy bụi bẩn, đất cát bên ngoài, hoặc các đường ống bên trong bị tắc nghẽn, dầu không thể tản nhiệt kịp. Nhiệt độ dầu tăng vọt trên 90°C sẽ làm phá hủy đặc tính của dầu và gây tê liệt toàn bộ hệ thống áp suất.
Hao Mòn Ruột Bơm Tổng (Bơm Piston Thủy Lực)
Bơm thủy lực chính (bơm tổng) sau một thời gian dài cày cuốc sẽ không tránh khỏi bị hao mòn phần cơ khí. Khi máy nguội, khe hở giữa piston và xi-lanh (block xi-lanh) của bơm vẫn đủ khít để lên đủ áp lực làm việc. Khi làm việc liên tục, kim loại gặp nhiệt độ cao sẽ giãn nở, kết hợp với dầu bị loãng ra, làm cho dầu thủy lực bị lọt qua khe hở (rò rỉ trong). Kết quả là bơm không thể duy trì được áp suất thiết kế ban đầu, khiến áp suất bị tụt sâu.
Kẹt Hoặc Mòn Các Van Điều Áp (Van Tổng, Van Phân Phối)
Các van an toàn (Relief Valve) và van phân phối trên ngăn kéo (nhà phân phối) có nhiệm vụ giữ và điều tiết áp suất cho hệ thống. Khi làm việc liên tục, các mạt sắt hoặc cặn bẩn trong dầu có thể làm kẹt ty van ở vị trí mở. Hoặc bản thân lò xo bên trong van bị nhão, giảm độ đàn hồi do nhiệt độ cao, khiến van mở sớm hơn áp suất quy định. Điều này làm cho dầu thủy lực bị xả ngược về thùng chứa thay vì đi ra các cơ cấu chấp hành như ty ben, mô tơ quay toa hay mô tơ di chuyển.
3. Mẹo Xử Lý Nhanh Cho Các Bác Tài Tại Công Trường
Kiểm tra nhiệt độ: Khi thấy máy yếu đi, hãy kiểm tra ngay đồng hồ báo nhiệt độ dầu thủy lực trên màn hình cabin. Nếu nhiệt độ quá cao, hãy cho máy chạy không tải (ga-răng-ti) khoảng 10 - 15 phút để hạ nhiệt, tuyệt đối không tắt máy đột ngột nhằm bảo vệ turbo và động cơ.
Vệ sinh két giải nhiệt: Thường xuyên dùng vòi xịt hơi hoặc vòi nước áp lực cao để thổi sạch đất cát, sơ cây bám trên két nước và két dầu thủy lực.
Không bỏ qua lọc dầu: Thay thế lọc dầu thủy lực hồi và lọc khiển định kỳ để tránh mạt sắt làm cào xước lòng bơm và kẹt van điều áp.
Lời khuyên từ thợ kỹ thuật dành cho bạn
Nếu máy xúc của bạn gặp tình trạng nóng lên là mất áp liên tục, sau khi đã vệ sinh két mát và thay dầu mới vẫn không hết, hãy gọi ngay thợ đo áp suất thủy lực lưu động. Việc đo áp (áp khiển và áp chính) lúc máy nguội đối chiếu với lúc máy nóng sẽ "chỉ mặt đặt tên" chính xác bộ phận nào (bơm, ngăn kéo hay van) đang bị đổ bệnh để có phương án sửa chữa tối ưu nhất.