Tại Sao Máy Xúc Bị Lịm Máy Khi Thực Hiện Thao Tác Kết Hợp?
Trong nghề lái máy xúc, hiện tượng máy làm một động tác đơn lẻ (như chỉ nâng cần hoặc chỉ co gàu) thì rất mượt mà, nhưng cứ kết hợp từ hai thao tác trở lên (ví dụ: vừa di chuyển vừa nâng cần, vừa kéo tay gàu vừa quay toa) là máy bị lịm đi, nghẹt tải, thậm chí chết máy đột ngột là một pan bệnh vô cùng nhức đầu.
Khi thực hiện thao tác kết hợp, hệ thống thủy lực sẽ yêu cầu lưu lượng và áp suất lớn nhất, bắt buộc động cơ và bơm tổng phải phối hợp nhịp nhàng. Nếu máy xúc của bạn đang gặp tình trạng này, dưới đây là những nguyên nhân chính và cách bắt bệnh chuẩn nhất.
1. Bảng Đối Chiếu Hiện Tượng Khói Thải Và Nguyên Nhân Lịm Máy
Để nhanh chóng khoanh vùng hệ thống đang gặp sự cố khi máy vào tải kết hợp, anh em thợ có thể quan sát màu sắc của khói thải theo bảng hướng dẫn nhanh dưới đây:
| Màu Khói Thải | Tình Trạng Hệ Thống | Nguyên Nhân Dự Đoán |
|---|---|---|
| Khói đen kịt | Thủy lực bị quá tải nặng hoặc động cơ thiếu gió. | Bơm tổng không chịu cúp lưu lượng (hỏng van PRV, van điều tốc); tắc lọc gió hoặc hỏng turbocharger. |
| Không khói hoặc khói trắng | Động cơ bị thiếu nhiên liệu trầm trọng khi vào tải. | Hệ thống bị đói dầu do tắc lọc dầu đi-ê-zel, tắc đường ống dẫn hoặc hỏng bơm cao áp, kim phun. |
2. Các Nguyên Nhân Chính Gây Ra Sự Cố
Do sự cố từ hệ thống Thủy lực (Lỗi phổ biến nhất)
Khoảng 70% hiện tượng lịm máy khi làm thao tác kết hợp bắt nguồn từ việc bơm thủy lực bị quá tải (công suất của bơm vượt quá công suất cho phép của động cơ).
Van điều tốc của bơm (Van dòng/Van điện từ tuyến tính) bị hỏng hoặc chỉnh sai: Trên bơm tổng (bơm piston) luôn có các van điều khiển (ví dụ van PRV trên máy Komatsu, van điện từ tỷ lệ trên máy Kobelco/Hitachi). Nhiệm vụ của chúng là giảm lưu lượng bơm khi áp suất tăng cao để bảo vệ động cơ. Nếu van này bị kẹt hoặc hỏng, khi bạn làm thao tác kết hợp, áp suất vọt lên nhưng bơm không chịu "cúp lưu lượng", làm ghì lịm động cơ.
Kẹt ty van ngăn kéo (Bộ phân phối): Khi làm thao tác kết hợp, các đường dầu đi qua ngăn kéo phải mở thông thoáng. Nếu ty van của một trong các động tác bị cào xước, mòn hoặc kẹt, dầu thủy lực bị nghẹt lại, tạo ra một áp suất ngược cực lớn dội về bơm, gây quá tải lập tức.
Do Động cơ bị yếu, không đủ công suất kéo bơm
Nhiều trường hợp bơm tổng không hề lỗi, áp suất đạt chuẩn nhưng bản thân động cơ đã "già" hoặc gặp sự cố về nhiên liệu, dẫn đến việc không đủ sức gánh tải khi làm thao tác nặng.
Hệ thống nhiên liệu bị tắc nghẽn: Lọc dầu đi-ê-zel bị bẩn, tắc đường ống dẫn dầu, hoặc có nước trong dầu. Khi ga nhỏ thì đủ dầu, nhưng khi làm thao tác kết hợp cần lượng nhiên liệu lớn để sinh công, hệ thống bị "đói dầu" dẫn đến lịm máy.
Hơi động cơ bị yếu hoặc hỏng turbo: Động cơ bị đổ hơi, mòn xéc-măng hoặc bộ tăng áp (Turbocharger) bị hỏng dẫn đến lượng gió nạp vào buồng đốt không đủ. Động cơ bị thiếu công suất trầm trọng khi vào tải nặng.
Do hệ thống Điện điều khiển bị lỗi (Mất đồng bộ Điện - Thủy lực)
On các dòng máy xúc đời mới, hộp đen (ECU) sẽ nhận tín hiệu từ các cảm biến để điều khiển góc nghiêng của bơm tổng sao cho phù hợp với vòng tua động cơ. Nếu cảm biến vòng tua động cơ (Revolution Sensor) hoặc cảm biến áp suất bơm bị hỏng, báo sai thông số về hộp. Hộp đen không hiểu được động cơ đang bị quá tải để ra lệnh cúp góc nghiêng của bơm, gây ra hiện tượng lịm máy.
3. Quy Trình Kiểm Tra Và Xử Lý Từng Bước Cho Anh Em Thợ
Để tránh việc sửa mò gây tốn kém, anh em nên kiểm tra theo thứ tự từ dễ đến khó:
Kiểm tra hệ thống lọc trước tiên: Thay mới toàn bộ lọc dầu đi-ê-zel (lọc thô, lọc tinh) và vệ sinh đường ống nhiên liệu. Đây là bước rẻ tiền nhưng giải quyết được rất nhiều ca lịm máy do đói dầu.
Quan sát khói thải: Đối chiếu trực tiếp với bảng phân tích khói ở Mục 1 để xác định xu hướng pan bệnh nằm ở đường gió/thủy lực hay đường nhiên liệu.
Đo áp suất thủy lực thực tế: Gọi thợ dùng đồng hồ đo áp suất để kiểm tra "áp khiển" và "áp chính". Đặc biệt là kiểm tra xem van điện từ điều khiển góc nghiêng dòng bơm có nhận được dòng điện ($mA$) từ hộp đen gửi xuống khi làm thao tác kết hợp hay không.
> Lời khuyên cốt lõi: Hiện tượng lịm thao tác kết hợp là sự mất cân bằng giữa công suất Động cơ và Thủy lực. Hãy luôn đảm bảo động cơ khỏe, nhiên liệu sạch trước khi tiến hành can thiệp hay tác động sâu vào hệ thống bơm tổng thủy lực.